Συνέντευξη του εικονογράφου Θοδωρή Τιμπιλή στον Μιχάλη Αντωνόπουλο
Πως βλέπεις την κατάσταση αυτή τη στιγμή, όσον αφορά στο επάγγελμα του εικονογράφου στην Ελλάδα?
Βρισκόμαστε σε μία ιδιαίτερη χρονική στιγμή, λόγω της οικονομικής κρίσης, και είναι δύσκολο να κρίνουμε την κατάσταση σε οποιοδήποτε επάγγελμα αυτή τη στιγμή. Πριν την οικονομική κρίση, μπορούμε να πούμε ότι το επάγγελμα του εικονογράφου γνώριζε μία "άνθηση" τηρουμένων των αναλογιών.
Πιστεύω ότι αυτό που κυρίως καθόρισε τα τελευταία χρόνια τις εξελίξεις στο επάγγελμά μας ήταν η ανάπτυξη και ευρεία διάδοση της τεχνολογίας (κυρίως των ηλεκτρονικών υπολογιστών και των σχεδιαστικών προγραμμάτων) και η αλλαγή στον τρόπο πληροφόρησης.
Η πληροφόρηση πλέον έχει πάρει άλλες διαστάσεις και η πρόσβαση σε εικονογραφήσεις, tutorials, θέματα τιμολόγησης και νομοθεσίας είναι πολύ πιο εύκολη κυρίως λόγω της ανάπτυξης του internet. Αυτό προκάλεσε αλληλεπιδράσεις σε πολλά επίπεδα και άλλαξε αρκετά το σκηνικό. Δεν μπορούμε να δούμε την θέση του εικονογράφου στην Ελλάδα, χωρίς να αναζητήσουμε τη θέση του και στην παγκόσμια αγορά. Ο κάθε εικονογράφος προσπαθεί να χαράξει το δρόμο του μέσα σε νέες συνθήκες, όπου από τη μία διευκολύνεται έχοντας στη διάθεσή του πληροφορίες από την παγκόσμια εικονογραφική κοινότητα και από την άλλη αντιλαμβανόμενος τη θέση του μέσα σε αυτή συνειδητοποιεί ότι πρέπει να είναι ανταγωνιστικός με νέους όρους.
Την πληροφόρηση αυτή δεν την έχουν μόνο οι εικονογράφοι αλλά και οι εργοδότες τους οι οποίοι ζητούν εικονογραφικό αποτέλεσμα εφάμιλλο των όσων βλέπουν στην παγκόσμια αγορά. Αυτό σημαίνει αυξημένες απαιτήσεις τόσο σε ποιοτικό όσο και σε τεχνικό επίπεδο. Αυτό με τη σειρά του οδηγεί τον εικονογράφο που προσπαθεί να παραμείνει ενεργός, να ενημερώνεται και να εκπαιδεύεται διαρκώς παράλληλα με την ανάπτυξη όλων των υπολοίπων ικανοτήτων που οφείλει να έχει.
Μία ακόμη ιδιαιτερότητα της σημερινής εποχής, είναι η αλλαγή που έχει γίνει στον τρόπο που κάποιος επιλέγει την όποια εκπαίδευσή του και τους στόχους στους οποίους προσανατολίζεται μέσα από αυτή. Στο πρόσφατο παρελθόν επέλεγε κάποιος, ως επί το πλείστον, απλά την εκπαίδευση που επιθυμούσε. Πλέον επιλέγει κάποιος την εκπαίδευσή του με βασικό αν όχι κύριο γνώμονα την επαγγελματική του αποκατάσταση. Αυτό είναι κατ' αρχήν λάθος δεδομένου ότι δεν υπάρχει επαγγελματικός χώρος ο οποίος να εξασφαλίζει επαγγελματική αποκατάσταση από μόνος του. Η πορεία του καθ' ενός σε έναν συγκεκριμένο επαγγελματικό χώρο καθορίζεται κυρίως από το άτομο.
Είναι μεγάλο λάθος να μην ακολουθήσει κάποιος ένα επάγγελμα, εν προκειμένω το επάγγελμα του εικονογράφου, από φόβο ανεργίας, χαμηλών πληρωμών κλπ. όπως ευρέως φημολογείται και να αγνοήσει το ότι υπάρχουν εικονογράφοι που αμείβονται πάρα πολύ καλά.
Γενικά η πρότασή μου αν κάποιος θέλει να ακολουθήσει οποιοδήποτε επάγγελμα, είναι απλά να το ακολουθήσει χωρίς να αναρωτηθεί για οτιδήποτε. Αναζητώντας τη βεβαιότητα είναι επικίνδυνη πορεία προς τη μετριότητα.
Συνοπτικά, όσον αφορά στην κατάσταση στο παρόν και στο μέλλον, σχετικά με το επάγγελμα του εικονογράφου, θα τολμούσα να απαντήσω ότι είμαι αισιόδοξος, σχεδόν βέβαιος για τις θετικές εξελίξεις, για όλους τους εικονογράφους οι οποίοι αγαπούν αυτό που κάνουν. Είναι σίγουρος δρόμος όχι μόνο για επαγγελματική επιτυχία αλλά και απαραίτητο συστατικό για προσωπική ευτυχία.
Πιστεύεις ότι η απάντηση των εικονογράφων στην οικονομική κρίση πρέπει να είναι η μείωση των τιμών?
Δεν είμαι σίγουρος ότι έχει γίνει κατανοητό ότι οι τιμές δεν είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας που καθορίζει την πορεία ενός εικονογράφου. Η λύση, ίσως δικαιολογημένα, είναι για πολλούς η μείωση των τιμών, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι αυτό θα φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Μάλιστα μπορεί να φέρει το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα. Αν κάποιος εικονογράφος δεν σέβεται το έργο του (με όποιο τρόπο, αλλά εδώ αναφερόμαστε στη μείωση τιμών) αφήνει "ανοιχτή" την επιλογή και στους υπόλοιπους να μην το σέβονται με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Πρέπει να έχουμε στο νου μας ότι αν χαμηλώσουμε χωρίς μέτρο τις τιμές, είναι βέβαιο ότι, μόλις περάσει η οικονομική κρίση, θα πάρει πολύ καιρό για να μπορέσουμε να τις επαναφέρουμε στα προηγούμενα επίπεδα. Είναι ένας λεπτός χειρισμός που πρέπει να γίνει με προσοχή και πάνω απ' όλα με μέτρο.
Ποια είναι η κατάσταση στην Ελλάδα σε σχέση με τα πνευματικά δικαιώματα?
Η κατάσταση δεν είναι τόσο καλή στο χώρο των πνευματικών δικαιωμάτων. Είναι γεγονός ότι οι περισσότεροι εργοδότες του χώρου είναι ενημερωμένοι σε θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας, αλλά κάποιοι χρησιμοποιούν αυτή τη γνώση προκειμένου να δεσμεύσουν με πολύ χαμηλές τιμές τα περισσότερα ή όλα τα δικαιώματα των εκάστοτε εικονογραφήσεων. Είναι "λογικό" θα λέγαμε στα πλαίσια της εμπορικής πρακτικής. Αυτό που δεν είναι λογικό είναι ότι πολλοί εικονογράφοι δεν προσπαθούν να αντισταθούν σε αυτό το καθεστώς πλέον.
Από τη μία αρκετοί εικονογράφοι δεν γνωρίζουν τα δικαιώματά επί του έργου τους και από την άλλη αρκετοί γνωρίζουν τα δικαιώματά τους αλλά δέχονται να υπογράφουν συμβόλαια που τους αδικούν κυρίως από φόβο για ενδεχόμενη διακοπή της συνεργασίας.
Σε συγκεκριμένους χώρους της εικονογράφησης, όπως αυτόν του παιδικού βιβλίου, απέχουμε ακόμη από το να φτάσουμε στο επιθυμητό αποτέλεσμα, τον αυτονόητο δηλαδή "σεβασμό" προς την πνευματική ιδιοκτησία του δημιουργού από την πλευρά του εκδότη. Εννοείται πως υπάρχουν εξαιρέσεις και αυτό είναι αρκετά αισιόδοξο σημάδι αλλά είναι σημαντικό να κατανοηθεί και από τους εικονογράφους ότι δεν είναι υπεύθυνοι μόνο οι εκδότες που προτείνουν ένα συμβόλαιο που οφελεί και προστατεύει τους ίδιους, αλλά και αυτοί που το δέχονται αδιαμαρτύρητα.
Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι οι εικονογράφοι δεν έχουν μόνο υποχρεώσεις αλλά και δικαιώματα. Δεν είναι υποχρεωμένοι να δέχονται όλους τους όρους ενός συμβολαίου, μπορούν να αφαιρέσουν όρους ή και να τους τροποποιήσουν. Ακόμη καλύτερα μπορούν να προτείνουν το δικό τους συμβόλαιο.
Ακόμη και εδώ, όμως, τα πράγματα πηγαίνουν προς το καλύτερο. Το ενδιαφέρον και η ενημέρωση των εικονογράφων για θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας είναι σε πολύ καλύτερο επίπεδο από ότι πριν από μερικά χρόνια και σε συνδυασμό με τους εργοδότες οι οποίοι όταν αγοράζουν από άλλες πηγές (άλλες χώρες, Image Banks κλπ) υποχρεούνται να δεχτούν δεσμεύσεις σε θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας, οδηγούν σε νέες πρακτικές και συμφωνίες που προετοιμάζουν θετικά το έδαφος προς όφελος των εικονογράφων. Το μόνο που μένει είναι να τολμήσουν οι εικονογράφοι, που δεν το έχουν κάνει ήδη, να ξεκινήσουν να διεκδικούν τα πνευματικά τους δικαιώματα, κάνοντας έτσι το επόμενο βήμα στο νέο έδαφος.
Ποια θεωρείς πως πρέπει να είναι τα προσόντα ενός εικονογράφου, εκτός -φυσικά- του ταλέντου;
Κατ' αρχάς να πω ότι δεν πιστεύω στην έννοια του "ταλέντου" ως μία ιδιότητα που χαρίζεται σε κάποιους εκ γεννετής. Το ταλέντο το θεωρώ ως μία έντονη αγάπη και διάθεση για ενασχόληση με κάποιο αντικείμενο. Αυτή είναι η αφετηρία. Από εκεί και πέρα χρειάζεται συνεχής και έντατική προσπάθεια για να προχωρήσει κανείς και να κατακτήσει αυτό που οι περισσότεροι αντιλαμβάνονται ως "ταλέντο".
Από τα προσόντα ενός εικονογράφου πιστεύω ότι το βασικότερο είναι η αγάπη προς την εικονογράφηση. Θα τολμούσα να κάνω και μία προέκταση και θα έλεγα η αγάπη προς τη ζωή γενικότερα.
Να διαχωρίσω τον επαγγελματία εικονογράφο από αυτόν που λειτουργεί ερασιτεχνικά, ο οποίος δεν χρειάζεται τίποτε περισσότερο από το πάθος του για να σχεδιάζει.
Στα προσόντα που πρέπει να έχει ένας επαγγελματίας εικονογράφος περιλαμβάνεται σίγουρα η τεχνική κατάρτιση. Από μόνη της προσφέρει εν δυνάμει πλεονεκτήματα, αλλά δεν είναι αρκετή και μάλιστα πολλές φορές μπορεί να σταθεί και εμπόδιο στην πρόοδο όσων την κατέχουν περιορίζοντάς τους σε "τεχνικές" και μόνο προδιαγραφές. Η τεχνική κατάρτιση περιλαμβάνει τόσο την σχεδιαστική ικανότητα (χωρίς περιορισμούς), όσο και την καλή γνώση των "μέσων", ψηφιακών ή μη, χρησιμοποιεί ο κάθε εικονογράφος.
Πολύ σημαντικό είναι επίσης το να γνωρίζει κανείς τις δυνατότητες αλλά και τις αδυναμίες του. Το να γνωρίζει τα δικαιώματά του (περιλαμβανομένων και των θεμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, τιμολογήσεων και άλλων πρακτικών της αγοράς), να σέβεται τον πελάτη του αλλά και τον εαυτό του και το έργο του. Να τονίσω εδώ, ότι σεβασμό προς τον εαυτό του δείχνει ο εικονογράφος με τη συνολική συμπεριφορά του αλλά και τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων του. Τέλος η συνέπεια είναι καθοριστικό χαρακτηριστικό για την πορεία του.
Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι είναι μέγιστο και αναγκαίο προσόν να αναγνωρίζουμε ότι εκτός από δικαιώματα έχουμε και υποχρεώσεις. Για να έχουμε δικαίωμα στην διεκδίκηση πρέπει να είμαστε απόλυτα συνεπείς τουλάχιστον απέναντι στις λογικά αναμενόμενες υποχρεώσεις μας.
Θα υπήρχε λόγος δημιουργίας μίας Ένωσης Ελλήνων Εικονογράφων;
Προσωπικά πιστεύω ότι υπάρχει λόγος ύπαρξης μίας Ένωσης με ενημερωτικό και υποστηρικτικό χρακτήρα, αλλά πρακτικά είναι πάρα πολύ δύσκολο να συμβεί. Δεν είναι τόσο δύσκολο να δημιουργηθεί Ένωση, όσο το να διατηρήσει μόνο ενημερωτικό και υποστηρικτικό χαρακτήρα.
Έχουν γίνει αντίστοιχες συνευρέσεις εικονογράφων στο παρελθόν οι οποίες ήταν γόνιμες τουλάχιστον σε επίπεδο ενημέρωσης. Υπάρχουν προτάσεις και για περισσότερο "συνδικαλιστικού" χαρακτήρα Ένωση, οι οποίες με βρίσκουν αντίθετο.
Μετά από αρκετούς μήνες προετοιμασίας το site σου έχει πλέον το δικό του online stock illustration gallery στο www.tibilis.com/stock . Θέλεις να μας μιλήσεις για αυτή σου την κίνηση;
Φυσικά θέλω! Είμαι πολύ χαρούμενος που μετά από εντατική προετοιμασία ενάμιση χρόνου είναι πλέον έτοιμο και μπορώ να χαλαρώσω για λίγο. Πιστεύω ότι είναι μία κίνηση που όχι μόνο ακολουθεί τις εξελίξεις της εποχής αλλά είναι πολύ συμφέρον για τους πελάτες που θέλουν να έχουν στα project τους εικονογραφήσεις στην standard ποιότητα που προσφέρω αλλά σε πολύ χαμηλότερες τιμές.
Το όλο σκεπτικό είναι να μπορεί κάποιος να βρει και να παραλάβει την εικονογράφηση που καλύπτει τις ανάγκες του άμεσα χωρίς να χρονοτριβεί με προσχέδια, εγκρίσεις, συννενόηση για κόστη κλπ. και κυρίως σε πολύ προσιτές τιμές.
H τιμολόγηση γίνεται online για μη αποκλειστική άδεια με τη λογική του Rights Management (RM), δηλαδή με χρέωση ανάλογα με τη χρήση, ώστε να είναι δίκαιες και όσο το δυνατόν χαμηλότερες οι τιμές για κάθε πιθανή χρήση. Αν και υπάρχει πρόβλεψη που καλύπτει σχεδόν όλόκληρο το φάσμα των χρήσεων, αν τυχόν προκύψει ανάγκη για μία εντελώς ασυνήθιστη ή πολλαπλή χρήση το online σύστημα καθοδηγεί τον επισκέπτη ώστε να επικοινωνήσει και να γίνει ο απαραίτητος διακανονισμός. Δηλαδή οι εικονογραφήσεις είναι διαθέσιμες για κάθε χρήση, ακόμη και αποκλειστική χρήση κατόπιν επικοινωνίας και συνεννόησης.
Τα μεγέθη στα οποία είναι διαθέσιμες online οι εικονογρφήσεις είναι αρκετά μεγάλα, σχεδόν όλες περίπου Α3 στα 300dpi σε αρχεία .jpg. Ακόμη μεγαλύτερα μεγέθη είναι διαθέσιμα σε αρκετές εικονογραφήσεις καθώς και τα .psd αρχεία, κατόπιν συνεννόησης. Οι διαθέσιμοι online τρόποι πληρωμής είναι μέσω πιστωτικών καρτών και PayPal.
Είναι σημαντικό να τονίσω ότι το stock illustrations gallery λέγεται μεν "stock" λόγω ορολογίας αλλά οι εικονογραφήσεις που περιλαμβάνει είναι σχεδόν όλες δημιουργημένες για αυτό το σκοπό και ελάχιστες μόνο έχουν δημιουργηθεί στο παρελθόν μέσω ανάθεσης και εχουν δημοσιευτεί.
Προς το παρόν, λόγω του ότι απευθύνεται σε παγκόσμια αγορά, είναι μόνο στα αγγλικά αλλά υπάρχουν σκέψεις για εξελληνισμό ολόκληρου ή μέρους του.
Το stock illustrations gallery θα ανανεώνεται με νέες εικονογραφήσεις κάθε εβδομάδα, ώστε να προσφέρεται η δυνατότητα στους επισκέπτες, να βρουν την εικονογράφηση που τους ικανοποιεί σε προσιτή τιμή.
Για το τέλος, τι θα συμβούλευες τους νέους εικονογράφους που θέλουν να μπουν στο χώρο σας?
Το ταξίδι που προσφέρει η εικονογράφηση είναι μαγικό! Να αγαπάνε αυτό που κάνουν και σίγουρα θα είναι ευτυχισμένοι!
